| Arti ėshtė filozofia e imagjinacionit, me kėtė pėrshėndetje regjisori shqiptar me banim nė Itali, Adriatiku ėshtė nga ata artistė qė arrin tė bėjė art me fantazinė, tė cilėn e formėson nėpėrmjet objektivit tė telekamerės sė tij. Regjisori Bėrdaku ėshtė shfaqur sė fundi nė skenėn e kulturės shqiptare nėpėrmjet realizimit tė regjisė sė videoklipit tė kėngės Me ty, tė kantautorit Joe Artid Fejzo, pjesėmarrėse nė konkursin e pėrvitshėm Netėt e Klipit Shqiptar. Pėrshtypja e parė teksa sheh kripin e kėngės Me ty tė realizuar nga Bėrdaku ėshtė ajo e njė filmi, ku personazhet, vija e subjektit dhe imagjinata e kamerės sė regjisorit shkrihen nė njė dhe natyrshėm tė mbushin me emocione. Ėshtė njė artist i shumanshėm, qė me kamerėn dhe aparatin fotografik bėn mrekulli. Ai realizon foto artistike, videoklipe e regji dokumentarėsh, shėrbime pėr publicitet, modė, teatėr, reality show e video industriale. Nė intervistėn e mėposhtme, mėsojmė mė shumė rreth artit tė tij, punės sė njė regjisori dhe realizimin e klipit Me ty.
Pak fjalė pėr Adriatik Berdaku
Ka lindur nė qytetin historik dhe tė traditės sė bukur tė Krujės. Mbaron studimet e para nė qytetin e lindjes e mė pas nė Tiranė e Itali pėr regji televizive dhe kinematografike. i pėrgatitur nė shumė kurse tė tjera kualifikimi, ka krijuar njė profesionalizėm pėr tu admiruar dhe shumė tė vlerėsuar. Ėshtė fare i ri, por me njė dėshirė dhe vullnet nė profesionin e tij, tė cilin e ka tė ushqyer qė fėmijė prej origjinės familjare. Nga njė familje artistėsh, ka trashėguar pikėrisht pasionin pėr atin e kinemasė, teatrit dhe videos. i ati i tij, regjisori i nderuar Ibrahim Berdaku, ka dhuruar nė kėtė profesion mė shumė se 33 vjet, duke lėnė gjurmėt e veta nė radhėn e artistėve shqiptarė dhe regjisė sė skenės. Vlen pėr tu pėrmendur njė nga veprat e regjisuara prej tij, Berberi i Seviljes nė vitin 1979 me Teatrin e Operės dhe Baletit (TOB), datė dhe muaj ky qė pėrkon edhe me datėlindjen e djalit tė tij, Adriatik Berdaku.
Aktualisht, Adriatiku punon nė Itali si profesionist i lirė, duke bashkėpunuar me studio tė ndryshme televizive: FreeLance, studio TV nė televizionet rajonale dhe ato satelitore tė platformės SKY, nazionale dhe internazionale, reportazhe tė ndryshme pėr mediat shqiptare e tė huaja etj.
Videoklipi Me ty vjen si njė bashkėpunim Berdaku Fejzo, qė kėto kohė po njeh jehonėn nė kanalet televizive shqiptare dhe jo vetėm. Mund tė na thoni mė tepėr pėr kėtė realizim dhe bashkėpunim mes jush?
Kam rastin dhe kėnaqėsinė tė falenderoj publikisht kantautorin Joe- Artid Fejzo pėr mundėsinė e kėtij bashkėpunimi, besueshmėrinė qė mė dha nė realizimin prej meje tė kėtij videoklipi. Ka qenė njė bashkėpunim total nė tė gjitha momentet tona gjatė punės, sugjerime, kėshilla, opinione dhe profesionalizėm, kjo edhe pėr faktin dhe nderin qė gjatė xhirimeve patėm ndihmė regjisorin e madh, Muharem Fejzo, njė mbėshtetje prej tij, qė padyshim ka rėndėsinė e vet. Vetėkuptohet, ēdo realizim televiziv dhe pėr mė tepėr video, ka vėshtirėsi nga mė tė ndryshmet, duke filluar qė nga individualizimi i ambientit ku duhet xhiruar, nga kushtet atmosferike, teknike dhe qė mė tepėr pėrkushtimi pėr tė arritur diēka ndryshe dhe sa mė afėr tė pėrkryerės.
Vėshtirėsi kemi patur, sidomos gjatė filmimeve nė ambientet e fabrikė sė braktisur nė zonėn e Marche. Si njė pronė private, por ideale pėr tiu pėrshtatur ambientit tė videoklipit tonė, nuk mundėm tė nxjerrim leje, kėshtu qė filmimet janė realizuar brenda pak kohe, realizuar vetėm me Steadicam, pa Kran e mjete tė tjera teknike. Sigurisht, nuk arritėm tė realizonim atė ēka kisha nė skenarin bazė dhe si e kisha imagjinuar kėtė videoklip, sepse gjithmonė mbetet diēka pėr tė bėrė mė shumė dhe asnjėherė nuk mund tė vetėkėnaqesh nga punėt e tua. Pėr momentin, them se ka krijuar simpatizantėt e vet. Unė jam pėrpjekur dhe i kam kushtuar gjithēka qė duhet, pėr tė arritur diēka tė bukur dhe profesionale, megjithatė vlerėsimin e fundit e jep padyshim publiku ynė artdashės.
Si e pritet ftesėn pėr tė realizuar njė videoklip me kėngėtarin Joe Artid Fejzo? Padyshim pozitivisht. Duke dėgjuar albumin e tij qė vėrtet ka njė bazė tė fortė muzikore, krijuese dhe instrumentale, ishte e vėshtirė tė seleksionoje kėngėn me tė cilėn duhet tė realizonin videoklipin tonė. Ndėrkohė qė studiova me vėmendje kėngėt e tij, natyrisht pėr njė regjisor - video menjėherė tė vjen dėshira pėr tė krijuar imazhe dhe skena, duke transformuar vijėn melodike dhe fjalėt nė njė shirit filmi. Tematika ishte shumė e larmishme, por gjithmonė tė ngacmon ideja pėr tė realizuar diēka tė veēantė dhe qė tė pėlqehej nga artdashėsit.
Megjithatė, ideja qė unė perceptova qė nė fillim mbetej gjithmonė nė trajtimin e njė teme aktuale sociale, e cila u mbėshtet edhe nga Joe. Dhe pikėrisht, ramė dakord nė zgjedhjen e kėngės Me Ty.
Subjekti qė trajtohet nė kėngė ėshtė vėrtet aktual, por edhe si njė plagė qė ka pėrjetuar shoqėria shqiptare. Pse pikėrisht ju ngacmoi kjo temė? Ndoshta unė, si shumė tė tjerė qė jetojmė nė Itali prej vitesh, kėtė plagė tė shoqėrisė shqiptare nė vitet e ndryshimeve e kemi takuar shpesh nė mediat dhe shtypin italian. Njė fenomen qė ka shumė forma, por qė nis si i tillė, fatkeqėsisht, nga vendet me problemet sociale qė kanė. Ėshtė njė temė qė nuk tė lė indiferent, aq mė tepėr kur ato kanė brenda historisė sė tyre shumė e shumė ndjenja tė ndėrthurura.
Doja tė ishte diēka e fortė dhe ngacmuese, si nė trajtimin e saj, po ashtu edhe nė realizimin skenik. Joe nga ana e vet, ishte po i tė njėjtės ide, pėr tė trajtuar diēka tė tillė, njė "kartėvizitė" publikut shqiptar ndryshe, edhe pse ndoshta e trajtuar mė parė. Sigurisht, shqetėsimi i parė ėshtė si do ta mirėpresė publiku njė gjė tė tillė. Videoklipin e pamė si njė film me metrazh tė shkurtėr, ku ēdo element kishte rolin e vet. Ideja pėr ta parė nė kėtė kėndvėshtrim mė goditi shumė dhe menjėherė fillova nga hartimi i njė skenari, ku interesi ishte i pėrqendruar tek drama. Dramė, e cila prek padyshim shoqėrinė, familjen, por mbi tė gjitha femrėn si instrument prostitucioni, duke e fshirė dhe mohuar atė nga tė gjitha ndjenjat, ėndrrat dhe dashurinė e saj, ekzistencėn humane dhe njerėzore.
Menduam se nė njė videoklip tė tillė mund tė qėndronin mjaft mirė muzika, subjekti, filmi dhe personazhet. Njė harmoni elementesh, qė jemi munduar ta realizojmė me cilėsi e profesionalizėm.
Nė "backstage" shfaqen disa aktorė dhe grupi i punės gjatė xhirimeve. Si jeni ndier qė keni punuar sė bashku dhe a keni patur vėshtirėsi? Mė bėhet qejfi qė mė bėni kėtė pyetje. Doja ta theksoja qė nė fillim faktin, qė aktorėt nė realizimin e kėtij "filmi" nuk ishin aktorė me njohuri nė fushėn e dramės dhe aktrimit, por edhe mė tepėr, qė skenarin e patėn nė duar vetėm nė ditėt e xhirimeve. Efekti surprizė dhe reagimet e tyre ishin njė anė tjetėr e veēantė gjatė punės pėr ta bėrė atė sa mė reale. Por vullneti, pasioni dhe dėshira e madhe pėr tė bėrė vėrtet diēka origjinale, mendoj se ia ka arritur qėllimit.
Dashje pa dashje, i angazhoi "aktorėt" duke dhėnė maksimumin dhe njė pjesė tė ndjenjave tė tyre nė rolet tė cilat ata interpretonin, qoftė edhe fragmente tė vogla. Vėshtirėsi mendoj se nuk patėm nė drejtim tė organizimit mes nesh. Me mirėkuptim dhe shumė dashamirėsi krijuam raporte shumė tė mira me tė gjithė. Ato qė meritojnė njė falėnderim mė tė madh dhe sigurisht, tė merituar, janė pikėrisht vajzat tė cilat asnjėherė nuk munguan me gatishmėrinė dhe durimin e tyre. Xhirimet janė bėrė nė njė periudhė tė ftohtė dhe pikėrisht ato e kanė ndier me veshjet e tyre verore dhe skenike. Mė kujtohet njė fragment, ku u thamė se mund tė pushonin pak nė makinė. Ishin aq shumė tė gėzuara, sa u ndodha nė keqardhje.
Ato po vuanin pėr ti treguar tė gjithėve nė rol se ēfarė ndodh, kur dikush shkel dhe dhunės kufijtė njerėzor. Patjetėr qė desha tė falenderoj tė gjithė grupin realizues pėr pėrkushtimin dhe punėn e tyre. Mendoj se kemi krijuar njė miqėsi tė bukur nga njė bashkėpunim i tillė mes nesh, qė uroj ta kemi, pse jo, edhe nė tė ardhmen.
Ju konkurroni pėr herė tė parė nė Netėt e klipit shqiptar. Mendoni se do merrni pjesė edhe nė tė ardhmen nė konkurrime tė tilla, apo qoftė edhe me kėtė videoklip nė konkurse ndėrkombėtare? Unė mendoj se po. Padyshim, shikohet mundėsia e bashkėpunimeve tė cilat gjejnė njė emėrues tė pėrbashkėt midis artistit dhe regjisorit tė njė videoklipit, por edhe pjesėmarrja nė aktivitete tė tilla, qė japin mundėsinė e njė paraqitjeje serioze dhe konkurruese. Kėto ditė kam patur ftesa pėr tė marrė pjesė nė disa konkurse, tė cilat kanė edhe temė sociale. Shpresoj tė arrij objektivat e mia profesionale.
Po ashtu nė Itali, ku unė zhvilloj aktivitetin nė studion time, ėshtė pritur shumė mirė, pasi Italia ėshtė njė vend nė tė cilin hapėsira e trajtimit tė problemeve ėshtė nga mė tė shumtat, aktualiteti ėshtė dhe mbetet njė pėrparėsi mbi ēdo temė tjetėr.
Si i shikoni ju si "filmaker" videoklipet shqiptare?
Siē e kam thėnė edhe nė njė intervistė tjetėr, mendoj se videoklipet shqiptare kanė patur njė zhvillim tė shpejtė nga ana teknologjike, qysh nga viti 2000. Por problemi qėndron tek realizimi. Pra, sė pari duhet tė dimė ēfarė kėrkohet tek njė videoklip, ēfarė mesazhi do tė pėrcjellė, cila ėshtė ideja e kėngėtarit dhe si mund tė shtrihet regjia nė degėt e saj? Shumė videoklipe qė kam patur rastin tė ndjek, si dhe nga shumė opinione, mė rezulton qė disa prej tyre janė njėlloj: regjia, efektet skenike, inkuadrimet, lokacionet, paraqitja dhe pa fabul.
Duhet tė investojmė mė shumė nė krijimin e figurave tė reja artistike, tė investojmė e tė testojmė veten nė kėtė pikėpamje, qė njė ditė mos tė gjendemi pėrsėri nė kėto kushte. Dua tė theksoj, nė konkursin Netėt e Klipit Shqiptar 2007 konkurrenca ėshtė shumė e madhe dhe me disa realizime mahnitėse, ndaj duhet vlerėsuar puna e secilit, njohuria artistike e tyre. Mendoj se duhet ti shmangemi aspektit thjesht "tregti" e tė pėrqendrohemi mė tepėr nė planin cilėsor e profesionalizmin, tė pėrpiqemi mė shumė pėr tė arritur artin, duke vlerėsuar ēdo pėrbėrės tė tij.
Me se po merreni kėto kohė dhe cilat janė planet tuaja?
Planet e mia pėr tė ardhmen besoj janė tė njėjta me shumė tė tjerė. Krahas punės, mundohem tė ndjek studimet apo mė tė rejat nė fushėn tonė tė regjisurės, pa tė cilat nuk mund tė bėhemi mė perfeksionues pėr veten dhe pėr tė realizuar pėr tė tjerėt.
Dėshirat dhe pasionet janė tė mėdha, por ato nuk mjaftojnė nė art dhe pėr kėtė unė jam gjithmonė kėrkues nė punėn time. Vetėm pak ditė mė parė jam kthyer nga Franca, ku kam pėrfunduar njė projekt dokumentarėsh televizivė nė fushėn e "AltaModa" dhe po disa projekte tė tjera nė Itali dhe Shqipėri.



* Mundesuar per Parajsa.com nga gazeta SOT ne Tirane.
|